Święta Bożego Narodzenia łączą rodziny, przyjaciół i ludzi na całym świecie. Jednak sposób ich celebrowania w niektórych kulturach znacząco się różni. Różnice te widać nie tylko na poszczególnych kontynentach, ale także w konkretnych krajach czy społecznościach. Odkryj, jak obchodzi się Boże Narodzenie w różnych zakątkach świata.
Pochodzenie Bożego Narodzenia
Boże Narodzenie to chrześcijańskie święto upamiętniające narodzenie Jezusa Chrystusa. Historycznie nawiązuje ono do tradycji pogańskich związanych z przesileniem zimowym. Z tego względu Boże Narodzenie obchodzone jest głównie w tych rejonach świata, w których dominuje chrześcijaństwo. W Azji czy Afryce tradycje te są rzadkością i można je spotkać zazwyczaj jedynie w małych społecznościach. Inne religie mają swoje własne, ważne święta oparte na wyznawanej wierze.
Boże Narodzenie w Europie
Obchody Bożego Narodzenia w innych krajach europejskich są pod wieloma względami zbliżone do polskich tradycji. Rodzinna atmosfera, obdarowywanie się prezentami czy dekoracje świąteczne to elementy typowe dla większości Europy. Każdy kraj dostosowuje je jednak do własnych tradycji i kultury.
Postacie przynoszące prezenty różnią się w zależności od lokalnych tradycji i wierzeń. W niektórych regionach upominki przynosi Dzieciątko, na obszarach protestanckich Father Christmas lub Gwiazdor. Postacie te różnią się nie tylko wyglądem, ale także wiekiem – od małego dziecka po starszego pana z brodą.
Europa prawosławna
W prawosławnej części Europy – na przykład w Rosji czy Serbii – Boże Narodzenie obchodzi się na początku stycznia (zgodnie z kalendarzem juliańskim). Prezenty przynosi tam najczęściej Dziadek Mróz.
Skandynawia
W krajach skandynawskich prezenty przynosi najczęściej świąteczny skrzat. Święta upływają tam w duchu dawnych tradycji związanych z przesileniem zimowym. Klasyczne dekoracje to choinki oraz motywy reniferów, płatków śniegu i skrzatów. Brak naturalnego światła mieszkańcy Północy rekompensują sobie dużą ilością lampionów, świeczników oraz świec.
Wielka Brytania
W Wielkiej Brytanii i Irlandii prezenty przynosi Father Christmas (tamtejszy odpowiednik Świętego Mikołaja). Zostawia je w nocy z 24 na 25 grudnia w skarpetach zawieszonych przy kominku. Upominki rozpakowuje się rano 25 grudnia, a następnie wszyscy zasiadają do uroczystego obiadu. Głównym daniem jest pieczony indyk z nadzieniem kasztanowym, warzywami i sosem pieczeniowym. Na świątecznym stole nie może zabraknąć tradycyjnego puddingu bogatego w bakalie. Ciekawe jest to, że dzieci piszą listy do Świętego Mikołaja i wrzucają je do kominka, aby dym uniósł ich życzenia prosto do bieguna północnego.
Półwysep Iberyjski
W krajach Półwyspu Iberyjskiego, czyli w Hiszpanii i Portugalii, prezenty przynosi Święty Mikołaj lub jego lokalny odpowiednik. Podobnie jest we Francji czy we Włoszech. Hiszpanie świętują 24 grudnia, ale niezwykle ważne jest dla nich także święto Trzech Króli, kiedy to dzieci otrzymują najwięcej upominków. We Francji Père Noël przynosi prezenty w nocy z 24 na 25 grudnia, natomiast we Włoszech rozpakowuje się je zazwyczaj 24 grudnia po kolacji wigilijnej. W niektórych włoskich domach kluczowym momentem jest noc z 5 na 6 stycznia, kiedy prezenty rozdaje dobra czarownica Befana.
Boże Narodzenie w Ameryce
W większości krajów Ameryki Północnej prezenty przynosi Santa Claus. W Ameryce Południowej i Środkowej tradycje są bardziej zróżnicowane. W Brazylii świętuje się tropikalne Boże Narodzenie na plażach, często w karnawałowej atmosferze. Z kolei w Meksyku niezwykle popularne są uroczyste procesje i spotkania zwane Las Posadas. Dzieci przebierają się wtedy za postacie biblijne, a wszyscy wspólnie śpiewają i świętują.
Kto przynosi prezenty?
W większości krajów obu Ameryk prezenty przynosi Santa Claus, ubrany w charakterystyczny, czerwony strój. Podróżuje on saniami zaprzężonymi w renifery. Upominki zostawia w nocy z 24 na 25 grudnia, najczęściej w skarpetach zawieszonych przy kominku lub bezpośrednio pod choinką.
Świąteczny obiad i kolacja
Głównym daniem świątecznym jest zazwyczaj pieczony indyk z nadzieniem i sosem żurawinowym. W domach królują drobne ciasteczka, ale także tradycyjne wypieki – szarlotka, tarta dyniowa, pierniczki oraz miętowe słodycze. W Meksyku popularne są dania rybne (najczęściej z dorsza) oraz tradycyjny napój ponche. Jest to aromatyczny kompot z jabłek, śliwek, lokalnych owoców, cynamonu i trzciny cukrowej, który uwielbiają zwłaszcza dzieci.
Zwyczaje i tradycje
Choinka to obowiązkowy element w każdym domu. Najpopularniejsze są drzewka sięgające samego sufitu, bogato ozdobione w klasycznych świątecznych barwach: czerwieni, złocie i zieleni. Amerykanie słyną z miłości do spektakularnie oświetlonych domów i ogrodów. Cały grudzień upływa im na przygotowywaniu tych wyjątkowych iluminacji.
Boże Narodzenie w Australii
W Australii święta Bożego Narodzenia przypadają na środek upalnego lata. Grillowanie, pikniki na plaży i kąpiele w oceanie to typowe sposoby spędzania tego czasu. Na plażach można wtedy spotkać Świętych Mikołajów na deskach surfingowych. Ponieważ większość mieszkańców Australii ma korzenie europejskie, tamtejsze tradycje są mocno związane z kulturą brytyjską.
Kto przynosi prezenty?
Prezenty pod choinkę przynosi w Australii Father Christmas, podobnie jak w Wielkiej Brytanii. Upominki rozpakowuje się rankiem 25 grudnia. Choinki są zazwyczaj sztuczne lub w doniczkach. Coraz częściej widoczne są też wpływy amerykańskie, w tym postać klasycznego Santa Clausa.
Świąteczny posiłek
Na świątecznym stole królują ryby, krewetki i inne owoce morza. Podaje się także świeże sałatki, ciasta, lody oraz tradycyjny pudding z suszonymi owocami. Pieczony indyk gości na stołach coraz rzadziej. Australijczycy uwielbiają organizować przyjęcia przy grillu (BBQ) i cieszyć się posiłkiem na świeżym powietrzu.
Zwyczaje i tradycje
Dla wielu Australijczyków Boże Narodzenie ma przede wszystkim wymiar religijny – świętowanie często rozpoczyna się od udziału w pasterce. Ogólnie rzecz biorąc, tradycje są bardzo zbliżone do europejskich. Rodziny śpiewają kolędy, zapalają świece i ozdabiają domy światełkami. Nieodłącznym elementem jest też wspólne grillowanie (BBQ) z bliskimi w ogrodach lub na plaży.
Boże Narodzenie w Azji
W większości krajów azjatyckich, takich jak Chiny, Japonia czy Indonezja, Boże Narodzenie nie jest tradycyjnym świętem. O wiele ważniejsze są tam obchody Nowego Roku. Niektórzy mieszkańcy celebrują święta pod wpływem kultury zachodniej – wówczas przypominają one te znane z Ameryki czy Europy. Często prezenty otrzymują tylko dzieci, a rodziny spotykają się przy sztucznej choince. Podczas świątecznych dni rzadko podaje się specjalne potraw, a choinkę rozbiera się bardzo szybko, by przygotować dom na najważniejsze wydarzenie roku – powitanie Nowego Roku.
Boże Narodzenie w Afryce
Boże Narodzenie w Afryce ma bardzo różne oblicza, w zależności od regionu i lokalnych tradycji. W niektórych częściach kontynentu, zwłaszcza w Afryce Północnej, święta te nie są w ogóle obchodzone. Z kolei w Etiopii, gdzie dominuje Kościół prawosławny, Boże Narodzenie świętuje się zgodnie z kalendarzem juliańskim (w styczniu). W Kenii święta są czasem spotkań wielopokoleniowych rodzin, wspólnego biesiadowania i kolędowania, choć rzadko wręcza się tam prezenty. Podobnie jest w Botswanie. W RPA (Republice Południowej Afryki) święta przypadają na pełnię lata, dlatego mieszkańcy spędzają je na świeżym powietrzu, organizując pikniki i grillując.
